Bugün sizlerle girişimciliğin pek de parıltılı olmayan, o "zorlu" tarafını konuşmak istiyorum. Herkes başarıyı, büyük yatırımları ve büyümeyi anlatır ama işler sarpa sardığında ne yapacağımızı pek kimse söylemez.
İş ortaklığını asıl şekillendiren şey, başarılı günler değildir. Şirkete müşteriler aktığında, hedefler tuttuğunda, ekip motivasyonu zirvede olduğunda ortaklar arasındaki uyumu görmek kolaydır. Asıl sınav, işler ters gitmeye başladığında gelir. Kasa eriyince, büyük bir müşteri kapıyı çarpıp gidince ya da aylarca emek verilen ürün piyasada karşılık bulamayınca ortaklığın gerçek temeli gün yüzüne çıkar. Bazı ortaklıklar bu anlarda güçlenir; bazıları ise o ana kadar fark edilmemiş kırıklar boyunca çatlar.
Bu yazıda, başarısızlık anlarında ortaklıkların nasıl davrandığını, hangi adımların ilişkiyi kurtardığını ve kaçınılmaz bir son geldiğinde bile insan onurunu korumanın mümkün olup olmadığını ele alıyoruz.
Başarısızlığı Kabul Etmek ve Paylaşmak
Çoğu ortaklık krizinin ilk kurbanı dürüstlük olur. Ortak, rakamların kötüye gittiğini fark eder; ama bunu ilk başta ortağıyla paylaşmaz. Sorunu kendisi çözerse ortağının bu durumu hiç fark etmeyeceğini düşünür. "Bir ay daha bekleyelim, belki düzelir." "Onu şimdi endişelendirmek istemiyorum." "Bu benim hatam, kendim çözmeliyim." gibi bahaneler uydurur.
Bu sessizlik, başarısızlıktan çok daha büyük bir hasar bırakır. Çünkü ortak gerçeği öğrendiğinde, sadece kötü rakamlarla değil, bilgisinin saklandığı gerçeğiyle de yüzleşmek zorunda kalır. Bu noktada ortağına güvenini kaybeder. Rakamlar düzelse bile artık bu iki ortakla girişimin devam etmesi zorlu bir durum haline gelir.
Kabul Etmenin Pratik Yolu
Başarısızlığı kabullenmek, suçlamak ya da özür dilemek anlamına gelmez. Somut bir çerçevede konuşmak anlamına gelir: "Şu an neredeyiz? Ne kadar süremiz var? Elimizdeki seçenekler neler?" gibi soruları masaya getirerek durumumuzun ne olduğunu ve ortağınızla beraber nasıl konumlanacağınızın kararını daha doğru verebilirsiniz.
Ayrıca araştırmalar, başarısız girişimlerin otopsi analizlerinde en sık tekrarlanan bulgulardan birinin geç iletişim olduğunu ortaya koymaktadır. Ortaklar arası geç iletişim, her zaman sorunu daha da büyütmüştür. Erken ve açık bir konuşma, çoğu zaman hâlâ bir çözüm penceresi bırakır.
Çatışma Çözme Yöntemleri
Kriz anlarında stres tavan yapar ve bu da ortaklar arasındaki gerilimleri kaçınılmaz biçimde artırır. Aylardır var olan ama üstü örtülmüş anlaşmazlıklar ortaya çıkar. Bu noktada yapılacak en büyük hata, çatışmayı ya bastırmak ya da tam tersine kişisel bir savaşa dönüştürmektir. Her iki durumda da hem işin hem ilişkinin kalıcı zarar görmesi güçlü bir olasılıktır. Bu noktada yapılması faydalı olabilecek bazı davranışlar vardır.
Yapılandırılmış Bir Müzakere
Etkili ortaklık çatışmaları genellikle üç katmana ayrılarak çözülür: Olgular (gerçekte ne oldu?), yorumlar (bunu nasıl okuduk?) ve ihtiyaçlar (bundan sonra her birimizin önceliği ne?). Bu ayrımı masaya getirmeden yapılan tartışmalar, genellikle aynı döngüde döner. Bu döngüden çıkmak için gerekirse bir arabulucu ya da danışman dahil edilmesi de değerlendirilebilir.
Çatışmayı Fırsata Çevirmek
Kriz dönemlerindeki açık çatışmalar, paradoks biçimde ortaklığı güçlendirebilir. Birlikte zor bir gerçeği paylaşmış, birbirini suçlamak yerine sorunu birlikte çözmeyi seçmiş iki kişi, başarı döneminde bile buluşamadıkları bir ortak zemine kavuşur. Çatışmayı "biz" perspektifinden yönetebilmek, uzun vadeli ilişkinin en sağlam temelidir.
Şirketi Kapatırken İlişki Yönetimi
Her ortaklık hikâyesinin mutlu bitmesi şart değildir; girişimcilere bu durum nadir veya az olsa da insanca bitmesi mümkündür. Şirketi kapatma kararı alındığında, ortaklığın en zorlu sınavı başlar. Çünkü artık birlikte inşa etme değil, birlikte yıkma, paylaşma ve veda etme süreci yaşanmaktadır.
Bu süreçte en sık yapılan hata, pratik meseleleri (borçlar, varlıklar, müşteri bildirimleri) hızlıca çözmeye odaklanırken ilişkisel boyutu tamamen göz ardı etmektir. Ayrılmadan önce birbirini gerçekten dinlemek de aynı derecede önemlidir. "Bu ortaklıkta ne öğrendim? Birbirimize karşı adil davrandık mı? İlerlediğimiz yolda neye saygı duyuyorum?" Bu soruları sormak, sonraki ortaklık ve iş ilişkilerini şekillendiren en değerli birikimi yaratır.
Girişim dünyası küçüktür. Bugün kapatılan bir şirketin iki ortağı, beş yıl sonra bir başka projede yeniden bir araya gelebilir. Ya da birbirini yatırımcılara tavsiye edebilir. Kapanışın kalitesi, o ilişkinin geleceğini belirler.
Mustafa Yıldız / 23 Gönüllüsü